Mijn handleiding: een krachtige oefening voor meer zelfinzicht en betere communicatie bij autisme
Soms voelt het alsof anderen een handleiding hebben… behalve jij.
Waarom loopt iets voor jou moeilijker? Waarom reageer je op een bepaalde manier? En vooral: hoe kan iemand jou eigenlijk helpen?
De oefening “mijn handleiding” helpt om hier helderheid in te brengen.
Het is een krachtige manier om jezelf beter te begrijpen én om dit duidelijk te maken aan anderen.
Wat is de “mijn handleiding” oefening?
Bij deze oefening maak je als het ware een persoonlijke gebruiksaanwijzing van jezelf.
Je brengt in kaart:
wat voor jou werkt
wat voor jou moeilijk is
wat anderen best wel (of net niet) doen
Zie het als een gids die antwoord geeft op de vraag:
“Hoe kan ik het beste functioneren en wat heb ik daarvoor nodig?”
Waarom deze oefening zo waardevol is
1. Je krijgt diepgaand zelfinzicht
Veel reacties of gevoelens lijken willekeurig, maar zijn dat niet.
Bijvoorbeeld:
drukte → overprikkeling
onduidelijkheid → stress
onverwachte verandering → paniek
Door dit te benoemen, wordt je gedrag logisch en begrijpelijk.
2. Je leert je noden herkennen en benoemen
In plaats van alleen te voelen dat iets “niet goed zit”, kan je concreet maken:
wat je nodig hebt
wat je helpt
wat net niet werkt
3. Je maakt communicatie makkelijker
Voor veel mensen is het moeilijk om uit te leggen wat er speelt.
Met een handleiding kan je zeggen:
“Dit is wat mij helpt”
“Hier loop ik vast”
Dat maakt samenwerking met ouders, partners, leerkrachten of collega’s veel duidelijker.
4. Het vermindert frustratie (bij jezelf én anderen)
Wanneer verwachtingen en noden duidelijk zijn:
ontstaan er minder misverstanden
voelen situaties minder zwaar
wordt er gerichter geholpen
Hoe maak je jouw handleiding?
Je kan dit uitschrijven, in een lijstje zetten of visueel maken. Gebruik wat voor jou het beste werkt. Dat kan bijvoorbeeld via mindmapping.
Werk met de volgende onderdelen:
1. Wat helpt mij?
Denk aan dingen die jou ondersteunen of rust geven.
Voorbeelden:
duidelijke afspraken
structuur en planning
op voorhand weten wat er gaat gebeuren
rustige omgeving
één taak tegelijk
tijd om na te denken
…
2. Wat werkt niet voor mij?
Wat maakt het moeilijker of zorgt voor stress?
Voorbeelden:
last-minute veranderingen
drukke plaatsen
onduidelijke communicatie
meerdere dingen tegelijk moeten doen
onverwachte sociale situaties
…
3. Hoe merk je dat het niet goed gaat?
Wat zijn jouw signalen?
Voorbeelden:
sneller geïrriteerd
stil worden of terugtrekken
blokkeren
hoofdpijn of vermoeidheid
moeilijk kunnen nadenken
overstuur geraken
…
4. Wat kan iemand doen om mij te helpen?
Dit is een van de belangrijkste onderdelen.
Voorbeelden:
dingen rustig uitleggen
duidelijk en concreet zijn
mij even tijd geven
samen een plan maken
prikkels verminderen
een praatje maken
een kopje koffie of thee drinken
…
5. Wat wil ik dat anderen over mij begrijpen?
Hier kan je kwijt wat vaak verkeerd begrepen wordt.
Voorbeelden:
“Als ik stil ben, betekent dat niet dat ik niet wil meedoen”
“Ik heb soms meer tijd nodig om te reageren”
“Ik bedoel dingen niet slecht, ook al komen ze zo over”
…
Wat doe je met je handleiding?
Je kan deze oefening op verschillende manieren gebruiken:
als reflectie voor jezelf
als leidraad in coaching
om te delen met ouders, partner, school of werk
als basis voor gesprekken
Tip: Je hoeft niet alles te delen. Jij kiest wat veilig voelt.
Belangrijk: jouw handleiding mag veranderen
Je bent geen vaststaand ‘systeem’.
Wat vandaag werkt, kan morgen anders zijn.
Zie je handleiding als iets dat:
groeit (niet alles hoeft er vanaf dag één op te staan)
evolueert
aangepast mag worden (er mogen nieuwe zaken bijkomen en andere zaken afgehaald worden)
Tot slot
De oefening “mijn handleiding” draait om één kernvraag:
Wat heb ik nodig om goed te kunnen functioneren?
Wanneer je daar een antwoord op hebt, ontstaat er:
meer rust
meer begrip
meer grip op je leven
En dat is een enorme stap vooruit.
Veel succes!
Karine